Üzerinde durulması gereken sayı ciro değil, kişi sayısı: yurt dışında 530 bini aşkın özgün yazar Çin merkezli okuma platformlarında yazıyor ve katalogda yaklaşık 820 bin eser bulunuyor. Tek başına bu veri, yurt dışına açılmak sözünün anlamını çoktan değiştirdiğini gösteriyor.
On yıl boyunca akış tek yönlüydü. İçeride doğrulanmış bir eser çevrilir, rafa konur, reklamla öne çıkarılır, yurt dışındaki okur tıklayıp ödeme yapardı. Hikâye bitmiş ürün olarak gelirdi ve izleyici hattın sonu olurdu.
Şimdi hattın sonu başlangıca dönüştü. Kuzey Amerika, Güneydoğu Asya ve Latin Amerika'dan yazarlar kendi dillerinde bölüm bölüm yayınlıyor; platform sözleşmeyi, ödemeyi, dağıtımı ve sonraki uyarlamayı üstleniyor. Okur kitlesinin bir kısmı sessizce arz tarafına geçti.
Bunu harekete geçiren araç neredeyse komik ölçüde gösterişsiz: açık bir ücret tarifesi. İmza primi 50 dolar, düzenli yazma primi ayda 200 dolar, tamamlama primi 150 ile 500 dolar arası ve gelir yazarla platform arasında yarı yarıya. Servet değil; ama forumda ücretsiz bölüm yazıp arada bir bağış alan biri için, düş kurarken maaş almak demek.
İlginç olan, aynı tablonun iki ayrı biçimde okunması. Daha varlıklı pazarlarda yazar paylaşımın şeffaflığına ve ekran uyarlaması ihtimaline bakıyor. Başka yerlerde belirleyici olan aylık düzenli yazma primi; çünkü bir uğraşı, ev bütçesine yazılabilecek bir gelire çeviriyor.
RoyalRoad gibi bir seri yayın topluluğunun yanına koyunca fark belirginleşiyor. O model bir kulüp havasında: ücretsiz okuma, ilerleme fantezisine ve yavaş kurulan dünyalara düşkünlük, gelir ise bağışlardan ve okuru başka yere yönlendirmekten geliyor. WebNovel ise elinde kaynak bulunan bir ajans gibi çalışıyor: sözleşme, takvim, paylaşım, katalog geliştirme.
İkisi de ötekini silmeyecek ama artık aynı kişiler için yarışıyorlar. Sözleşmeli bir platform öngörülebilir nakit sununca, forumda yıllardır okur biriktirmiş yazar da hesabı yapıyor: kalma özgürlüğü mü, taşınma kesinliği mi? Platform rekabeti özünde üretici için verilen mücadele.
Öteki ve daha sessiz çizgi makine çevirisi. Yaklaşık 30 bin eser otomatik çeviriyle yayına girdi ve bu küme gelirin yüzde 40'ına yakınını üretiyor; daha az konuşulan dillerdeki çeviri hacmi yıllık yüzde 160 civarında büyüdü. Dil duvarı alçalınca İngilizce raf, İspanyolca, Portekizce ve Arapça raflara dönüşüyor; 530 bin yazarın dosyalarına da daha çok yer açılıyor.
Telekomünikasyon kökenli bir oyuncu bambaşka bir yol seçti. Migu Digital Media, 3 bini aşkın web romanı ve 400'ü aşkın kısa dramayı 50'den fazla ülkeye, yanında 2 bin 200 kadar yazarla götürdü; bir yapım 380 milyon izlenmeyi geçti, Kazakistan'daki bir operatörle yapılan anlaşma yaklaşık 10 milyon aboneye erişim açtı. Uygulama mağazası yükleme satın alırken, operatör kanalı telefonu zaten kullanıcının eline koymuş oluyor.
Kitle büyüyünce kural gerekir. Sektör intihali önleyen bir özdenetim mutabakatını öne çıkarıyor ve makine üretimi içerik için etiket istiyor. Bürokrasi gibi görünür ama belirleyici olan tam da burası: yüz binlerce kişi aynı ekosistemdeyse, birbirini yeniden yazma alışkanlığı yeni tanınmaya başlayan markayı hemen zedeler.
Dolayısıyla mesele artık belli bir romanın iyi çevrilip çevrilmediği değil. Yazara iyi davranmak: açık kurallar, zamanında ödeme, görülebilir bir ilerleme yolu ve ucuz taklidin geri kalanı dışarı itmesini önleyen bir taban. Hikâyeler çabuk eskir; onları üreten düzenek eskimez.
İlk dalga kitap ihraç etti, ikincisi hak ihraç etti; bu dalga ise tanımadığı birinin oturup yazmaya razı olduğu bir masayı ve masanın üstündeki kuralları ihraç ediyor. Sayı artmaya devam edecek ama kalıcı olan kurumun kendisi: başkasının kendi hikâyesini, senin altyapının üzerinde anlatmayı kabul etmesi.
Yorumlar